Maar op de feestjes met vrienden, ja, vooral die, maar ook familie en buren ontbreekt het de gasten aan niets. Behalve dan misschien betekenisvolle aandacht. Dat wat de eigen kinderen al jaren tekort zijn gekomen.
Maandag 3 juli. Zomaar een zomerse avond. Op mijn dagelijkse televisiemenu had ik de speelfilm ‘Queen of Hearts’ omcirkeld. Zoals zo vaak: CANVAS. Vroeg of laat kijk je CANVAS, heb ik hier twee jaar geleden al opgeschreven. En nog altijd brengen ze daar de meest geweldige kwaliteitsfilms in de zomer. Op gewone, doordeweekse dagen. Terwijl ik dit stukje schrijf, speelt daar bijvoorbeeld Midnight Cowboy. Wow. Maar die heb ik al twee keer gezien. Dan maar even schrijven, op een voor mij bijzondere vooravond. Over een daarbij passende film.
Vaker dan je wilt, blijven meesterwerken onopgemerkt. Queen of Hearts is zo’n relatief onbekende, Deense productie uit 2019 van regisseur May el-Toukhy (1977). Dat is een Deense mevrouw met, zoals haar naam al doet vermoeden, Egyptische roots. Maar dat mag je allemaal weer vergeten. Waar het vooral om gaat is het ijzingwekkend krachtige verhaal, net zo sterk neergezet door vooral Trine Dyrholm als moeder en carrièrevrouw en Gustav Lindh als haar stiefzoon. Die twee krijgen een woest seksuele relatie, die voor mij gek genoeg, op dit niveau, wel wat al te expliciet wordt neergezet. Dat vind ik bijna ‘goedkoop’. Maar dat is er misschien wel de reden van dat ik buiten Scandinavië deze film nergens terugzie bij nominaties en prijzen. Terwijl Dyrholm voor mij een Oscar verdient.
Ik wil het niet voor je gaan verpesten, want deze film raad ik bijzonder aan om terug te kijken, nu het nog een aantal dagen kan. Gratis, en aan de andere kant zo waardevol. Een zogenaamd gelukkig gezin; papa, mama en twee dochters. Beide ouders in een aansprekende, en natuurlijk erg drukke en daardoor veeleisende baan. Meer aandacht voor de job dan voor elkaar. Opgroeiende kinderen voor wie je niks kunt verbergen. Die voelen dat feilloos aan, geloof me nou maar. Erg fraai huis, twee mooie auto’s. Enorme tuin, diverse verdiepingen, alles open en modern. Zie ons. State of the Art, maar ja, dat huwelijk hè. Zoveel van die relaties zijn in wezen uitgeblust. Op en over. Het vernis is afgebladderd, het hout begint te rotten. Maar op de feestjes met vrienden, ja, vooral die, maar ook familie en buren ontbreekt het de gasten aan niets. Behalve dan misschien betekenisvolle aandacht. Dat wat de eigen kinderen al jaren tekort zijn gekomen.
De stekeligheden vooraf en achteraf, niet echt uitspreken wat je van elkaar vindt. Lastig. Denk aan je hypotheek, je carrière en de school van de kinderen. Laat maar. Morgen weer een dag. Hopen tegen beter weten in. Pijnlijk. En omdat Dyrholm in haar rol als echtgenote vindt dat ze te weinig aandacht krijgt (hoe universeel is dat, in de Westerse wereld), vergrijpt ze zich dan maar aan de kwetsbare, minderjarige zoon van haar man, en de halfbroer van haar dochters. Dat is gedurfd van El-Toukhy, want doorgaans zijn enge mannen de predators. Maar hoe eng kan een vrouw zijn? Kijk en huiver, waar haar lach, dat moet ik toegeven, soms alles oplost. Mooi ook hoe die jongen ‘A Man’ van Oriana Fallaci bij zich heeft en daar ook regelmatig in leest, met anderzijds de verwijzingen naar Alice in Wonderland, waar ook de Engelstalige titel van de film zijn oorsprong vindt.
Het is bijna dagelijkse kost om te lezen hoe ongelukkig jongeren, overigens vooral meiden, zijn. Drugs, drank en pillen. Ze beschadigen zichzelf, lopen rond met zelfmoordplannen. Bas Oude Ophuis is kinder- en jeugdpsychiater in het Utrechtse UMC en weet, gisteren in het AD: “Jongeren die zich snijden, of die zich extreem uithongeren. Er zit een boosheid in, naar zichzelf en naar de wereld, waarin ze geen uitweg meer zien. Maar dit is niet uit frustratie ergens tegenaan schoppen, dit is verdoven op een zorgelijke manier.” Verdoven, op een zorgelijke manier.
Hoe kan dat toch? In die mate? Nou, omdat ze thuis vergelijkbare taferelen hebben meegemaakt of er nog altijd middenin zitten. Niet dat achter iedere voordeur van seksueel misbruik sprake zal zijn. Maar ander misbruik; denk aan macht en geld, gebrek aan tijd en aandacht, warmte, liefdevolle zorg en het volstrekt niet beheersen van de kunst van het luisteren.
Papa winkelt buiten de deur, mama wil niet achterblijven of omgekeerd. Ieder leidt zo zijn en haar eigen leven, want dat is belangrijk. “Ik ben er ook.” Rot toch op. Denk aan de natuurlijke waarde van het gezin, zoals het ooit bedoeld was. In je baan predik je teamwork en thuis laat je het lopen. Daar jaag je slechts je eigen welbevinden na. De bevrediging van welke behoefte dan ook. Onmiddellijk, omdat ik het waard ben en ook verdien (denk je). Dat heeft niks te maken met de vraag of je je kinderen al dan niet naar het hockeyveld brengt, trouwens. Het is veel fundamenteler.
Rust, reinheid en regelmaat. Hoe ouderwets klinkt dat? Er zijn voor elkaar, de kinderen voorrang geven. Omdat zij dat een aantal hele belangrijke jaren nodig hebben. Altijd zorgen voor elkaar. Dan heb je als vanzelf minder zorgen over elkaar. Er zijn. Klaarstaan. Helpen. Samen. Doen. Wijsheden van Milia. Mijn god, inmiddels vandaag alweer vier jaar geleden.
#hoezoumiliadathebbengedaan
Ton Westphal + No Nonsense ++ 