“Dan zijn we focking helemaal alleen!” Theo Maassen speelde zijn zorgelijke verbazing volgens mij niet. Geloof me of niet, ik voelde mij deze zondagavond ineens even heel erg eenzaam. Een kortdurende, maar diepe emotie. En schrok ervan.
Hoe leuk, spannend en fascinerend is het toch iedere keer weer om met mensen die weleens een boek hebben gelezen, te filosoferen over buitenaards leven. Al die verschijnselen in de loop der eeuwen, gezien en beschreven door vaak niet de eersten de besten. Schilderijen, boeken, ‘waargebeurde’ films en documentaires. Met verhalen van mensen die het zeker weten. Maar de Belg Thomas Hertog, als theoretisch natuurkundige de eerste gast van Maassen in Zomergasten, zette ons plompverloren met beide benen op de grond. Maar optimistisch als dat hij is, vond hij het juist ‘een geweldige kosmische opportuniteit’. Maassen was evenwel minder poëtisch en maakte de constatering ‘dat we die behoorlijk aan het verneuken zijn’.
Zo, de toon is gezet. Maar misschien lijkt het nu wel dat we de lollige cabaretier en de bloedserieuze wetenschapper aan tafel hadden. Niets is minder waar. Deze twee vulden elkaar opmerkelijk goed aan. Kunsten en wetenschappen worden niet voor niets vaak in één adem genoemd. Zelf vond ik het minder met fysica en kosmologie te maken hebben, dan wel met filosofie en psychologie.
Ik heb me gelaafd aan twee mensen en de onderwerpen die ze samen bespraken. Massage voor de geest, als welkome antidote voor de dagelijks almaar toenemende vervlakking, gelijkschakeling en oppervlakkigheid. Overdrijf ik als dat me in leven houdt? Nauwelijks.
Terug naar dat buitenaardse, intelligente leven. Dat (dus?) niet bestaat. Maak je geen zorgen, ik denk er verder nauwelijks of niet over na. Maar die plotselinge, harde constatering kwam dus wel even aan. Dat gaat over de Fermiparadox, één van de weinige inhoudelijke dingen die ik deze avond wél begreep. Zo eerlijk ben ik dan ook wel weer. Enrico Fermi heeft in 1938 de Nobelprijs voor natuurkunde ontvangen en was bijvoorbeeld nauw betrokken bij het Manhattanproject, oftewel de ontwikkeling van de atoombom. Van hem is de uitspraak, vrij vertaald, dat enerzijds alles er op wijst dat we niet de enigen zijn, hier met z’n allen op Planet Earth, in die oneindige kosmos. Maar wáár zijn ze dan? We hebben nog nooit bewezen iets van ze gehoord en doorgekregen noch gezien, dús dan zijn ze er ook niet. Ik zou dat no nonsense willen noemen.
Na niet minder dan zes jaar spitsroeden lopen met Janine Abbring – wát een verschrikking – , waarbij ik vorig jaar (behalve een paar momenten met Derk Sauer) zelfs helemaal niet heb gekeken naar wat ooit één van mijn favoriete programma’s was, ben ik na drie uur weer helemaal terug. Met dank aan Theo Maassen.
Waar Abbring haar gasten te pas en vooral te onpas bij voortduring niet liet uitspreken, is Maassen daarentegen meer luisteraar dan interviewer.
Een beetje doorvragen, Theo, daar staat geen straf op hoor. Want wie is die Thomas Hertog nou eigenlijk? Behalve dat hij is afgestudeerd bij Stephen Hawking, die hij later nota bene ook nog zijn vriend mocht noemen, zijn we van de man zelf niks te weten gekomen. Waarom theoretische natuurkunde? Wie kun je nog meer je vrienden noemen, Thomas? Wat doe je buiten je werk? Of die keuzefilm, ‘The White Balloon’ van de Iraanse regisseur Jafar Panahi. Waarom?, behalve dat je, net als Hawking, “iets hebt” met Iran en de Zijderoute. Zucht naar kennis, maar volgens mij staat niet alles in de sterren geschreven.
Die film gaat over een biljet van 500 toman. Anderhalf uur lang, waarom blijf je kijken? Voor mij was dat de voortdurende glimlach die de zevenjarige hoofdrolspeelster Aïda Mohammadkhani opriep. Deze Aïda een natuurtalent noemen, doet haar ernstig tekort. Ze verbluft, in haar feestelijke uitdossing en haar sandaaltjes met een grote strik, vanwege de aanstaande oudejaarsviering. Het kind heeft een hele mooie, grote en dikke goudvis gezien bij de dierenwinkel, een stuk verder in Teheran. Ze moet en zal die kopen. Het beestje kost 100 toman, dus ze heeft uiteindelijk heel veel geld gekregen. Maar, verdorie, ze verliest haar mooie geldbriefje. Dan volgt een avontuur over de redding daarvan, op het einde een Afghaanse ballonnenverkoper in complete vergetelheid achterlatend.
Dus ja, die film gaat wél ergens over. Ik vond ‘m prachtig. Net als dit nieuwe begin van Zomergasten.
We begonnen met zwarte gaten, om via de Fermiparadox en een bijna wanhopig meisje in Teheran uit te komen bij Mr. Blue Sky. Zeg jij maar dat het allemaal niets met elkaar te maken heeft 😊. Geef je volumeregelaar een hijs en schakel zelf even af. Met The Electric Light Orchestra.
Ton Westphal + No Nonsense ++ 