Het is fantastisch. Dat David Van Reybrouck straks start als Denker der Nederlanden. Als er iemand is die kan verwoorden wat er in de wijde wereld aan de hand is, dan is hij het wel. Op een manier die we allemaal zouden moeten kunnen begrijpen, en alleen dat is al bijzonder. Van Reybrouck is goud waard voor de maatschappij.
Het is niet voor niets dat ik hem in verschillende context al vijf keer eerder hier heb aangehaald. Ik kan het niet laten, niet voor mijzelf maar vooral voor Van Reybrouck, om ze hier in volgorde even aan te halen:
28 augustus 2014: ‘EINDE ZOMERGASTEN’. Met Van Reybrouck als één van de enige twee gasten van dat seizoen, naast Freek de Jonge, die het luisteren en kijken waard was.
12 januari 2016: ‘EMPATHIE VOOR KILLE MACHT’. Van Reybrouck kan er inmiddels niet meer van slapen, het voortdurende gestuntel in Europa.
5 april 2016: ‘JULES SCHELVIS, RUST ZACHT’. Met een verwijzing naar zijn ontstellende boek ‘Congo. Een geschiedenis’. Ik kan me niet herinneren dat Milia een tweede boek waar ze aan was begonnen, niet heeft uitgelezen. Ze kon er werkelijk niet meer tegen, dat mensen elkaar dat aandoen.
17 juli 2016: ‘HET RAADSEL VAN TORNETRASK’. Jezelf helemaal onderdompelen in het Boekenweekessay ‘Zink’, van David Van Reybrouck. Zo mooi.
25 mei 2020: ‘MORALITEIT EN ETHIEK (ALWEER)’. Mensen willen graag en eensgezind de regels opvolgen. Zoveel is wel gebleken in deze coronatijd. Van Reybrouck vindt het vreemd dat die weldenkendheid, de eensgezindheid en het bijbehorende fatsoen van de gemiddelde burger zo anders zijn dan wanneer diezelfde burger in het stemhokje staat.
Verplaats dat laatste maar eens naar de verkiezingen, ruim vier jaar daarna in de Verenigde Staten. Het zijn vaak de kunstenaars die op hun manier heel goed aangeven wat ons met z’n allen te wachten staat. Maar Van Reybrouck weet het natuurlijk ook niet allemaal. Hij is niet heilig, en zal door mij ook nooit heilig worden verklaard. Niemand trouwens. Maar hij is wél voortdurend bezig om verklaringen te zoeken. Waarom doen mensen de dingen die ze doen, en juist niet doen. Een analyticus op basis van kennis en eigen ervaringen. Een man die de relevante vragen stelt, in plaats van meeloopt of de grootste gemene deler zoekt. Iemand die niet meegaat met de stroming-van-alledag. Ik koester hen, en houd ook van ze. Nog een beetje sterker uitgedrukt: ze houden me in leven.
Ja, hij is een hele goede keuze van de Stichting Maand van de Filosofie. Daar hebben we wat aan, niet minder dan twee jaar lang.
Zijn voorganger Marjan Slob had eveneens vele wijsheden in huis, maar ken jij haar? Het draait ook om communicatie. De aanwezigheid in zo’n erebaan. Zoals ooit een hele goede kandidaat en latere opdrachtgever mij langer dan dertig jaar geleden heeft uitgelegd: het gaat er niet om dat je gelijk hebt, maar dat je het krijgt. Bovendien ontkende Slob min of meer het bestaan van netwerken en bijbehorende sub-netwerken, die mensen segregeren en uitsluiten. We zijn allemaal één. Heel mooi, maar dat is niet de werkelijkheid. Van Reybrouck denkt daar anders over. Hij constateert grote verschillen, en benoemt die. Om vervolgens oplossingen aan te dragen ter verbetering. De man zou samen met andere wetenschappers en kunstenaars een kleine commissie moeten gaan vormen, om politici en bestuur in Europa te voorzien van gevraagd en ongevraagd advies. Maar dat gaat natuurlijk niet gebeuren. En anders luisteren ze toch niet. Omdat iedereen het beter weet.
Van Reybrouck heeft gelijk: we zitten in een “semantische clusterfuck”.
Als troost sluit ik in navolging van diezelfde Van Reybrouck af met Henriëtte Roland Holst: “De zachte krachten zullen zeker winnen – In ’t eind”.
Nog altijd schittert de Democratische Partij in Amerika door afwezigheid. Nog altijd hebben ze daar niemand gevonden met de persoonlijkheid, de uitstraling en de klasse om iets van tegenwicht aan Donald Trump te bieden. Het is niet anders. (3x)
Ton Westphal + No Nonsense ++ 