Het is natuurlijk één van de klassieke manieren om contact met een vreemdeling te maken. Je bezoekt een terras, en vraagt of het de ander stoort als je een sigaret opsteekt. Je hebt al een asbakje dat je zojuist binnen aan de bar hebt gehaald, in je hand. “Anders ga ik wel even aan die tafel daar zitten, geen probleem hoor…” Nee, ik vond het geen probleem. En hij schoof aan, midden op de Ul. Piotrkowska in Lódź.
Dat is het mooie van onverwachte ontmoetingen. Die vinden vaak wat eenvoudiger plaats als solo-reiziger dan wanneer je bijvoorbeeld met z’n tweeën bent. Dan ben je doorgaans gefocust op, en bezig met elkaar. Trouwens, daar heb ik zelden aan toegegeven, wat mij meer dan eens op verwijten van Milia is komen te staan 😉 . “Je kijkt naar alles en iedereen, behalve naar mij.” Maar, dat heb ik altijd kunnen uitleggen en dan sloten we gelukkig af met een gezamenlijke (glim-)lach.
Deze man hield er wel van om snel tot de kern te komen, daar in het Poolse najaarszonnetje. Niet iemand voor small talk. We lagen elkaar dus wel. Hij was professor aan de Universiteit van Lódź. En hij getuigde van zijn specialiteit en wetenschappelijke liefde: de duiding van nationale volksliederen. Om tekst en melodie een plaats te geven in de nationale historie. Ik wist niet wat ik hoorde. Het Nederlandse volkslied vind ik te belachelijk om ook maar mee te neuriën. ‘Ben ik van Duitsen bloed’ en ‘De koning van Hispanje heb ik altijd geëerd’. Waar gáát dat over, oftewel wat is dat voor onzin?! Deze man kon het mij uitleggen, kleurrijk als hijzelf en met feiten omkleed.
Hij was dol op het Nederlandse koningshuis. Wist er meer van dan ik, alhoewel ik hem nog wel wat kon bijpraten over de ontmoeting van destijds onze chocoprins met de verleidelijke Máxima Zorreguieta in Sevilla. Hij dacht nog dat dat toeval was. Ook alle schandalen met, van en rond Prins Bernhard schoof hij naar de voetgangerskant van het terras, alhoewel ik wel in de gaten kreeg dat hij daar niet geheel blind en doof voor was geweest. De Argentijnse connectie met Juan en Evita Perón, hoe een en ander als vanzelf op zijn plaats valt. Maar hij was te beleefd om dat te bespreken, laat staan aan de kaak te stellen, met een onderdaan van Oranje. Nou, dat blijkt alleen uit mijn paspoort hoor. Ik voel mij elders thuis.
Het had nog laat kunnen worden, maar ik moest naar Warschau. Waarom eigenlijk? Omdat je daar voor een paar dagen een appartementje hebt gehuurd? Dat had je toch gewoon kunnen verzetten, of verlengen? Maar dat is wijsheid van nu, achteraf.
Via een ander, eveneens niet geheel onbesproken koningshuis, de Britse monarchie, kwamen we op mijn reis. De W-vragen. Dit bleek een gesprekspartner die niet alleen wat kon vertellen, maar ook de juiste vragen wist te stellen. Zo zijn er niet zoveel. Geïnteresseerd, zich ondertussen tersluiks beklagend over de verschillende regeringen en politici die hij in zijn leven had meegemaakt. De macht van de Kerk. De tradities, hoe als land en maatschappij om te gaan met alle veranderingen in de wereld. In die zin bijna jaloers op mij, uit het progressieve Nederland. Maar ook op dat terrein kon ik hem tenminste enigszins uit zijn droom helpen. Een wetenschapper is ook net een mens.
Hij stak zijn zoveelste sigaret op. Ik had mijn koffie allang op, maar er zat nog wel een glas mineraalwater in de tafelfles. Toen haalde hij een mooie vulpen uit een leren etuitje en scheurde nauwkeurig een hoekje van een regenboogfolder af, die hij ook in zijn tas had. Op de achterkant schreef hij in sneltreinvaart, maar uiterst precies, in klein schrift een soort mini Lonely Planet-gidsje. Waar ik iconen kon bezoeken, en waar de lekkerste pierogi op het menu stond. Het ging over moskeeën, synagogen en de Tataarse cultuur die hier in het oosten van Polen op slechts een paar plekken nog aanwezig is.
Letterlijk aan de overkant van Ul. Piotrkowska, leek Władysław Reymont (Nobelprijswinnaar voor Literatuur) via zijn bronzen standbeeld, gezeten op een grote hutkoffer, geïnteresseerd met ons mee te kijken. Reizen, wat brengt het je? Zie je nou wel. Buiten je bubbel gebeuren de mooiste dingen.
Reymont: “Het zijn alleen onze eisen aan het leven die verschrikkelijk zijn. Het zijn alleen onze onmogelijke opvattingen over schoonheid en goed en rechtvaardigheid die verschrikkelijk zijn – omdat ze nooit worden gerealiseerd, en tegelijkertijd ons verhinderen het leven te nemen zoals het is.”
Ton Westphal + No Nonsense ++ 