Oorlog, oorlog, oorlog, oorlog. Vier keer bij vier gasten. Er lijkt ook hier in Europa niet meer aan te ontkomen. Alles wijst in die richting.
Vandaag wilde ik heel wat anders gaan schrijven. Niks politiek, of maatschappelijk. Ben er steeds meer klaar mee, om het zo maar eens uit te drukken. De nooit meer gehoorde term “Daar word ik niet vrolijk van” is hier zeer van toepassing. En ik betrap mijzelf er steeds vaker op dat het mijn tijd wel zal duren. Laat maar lopen, zo heb ik hier eerder aangehaald. De wijze woorden van een goede kennis. Maar ik ben er nog niet helemaal uit of dat nou juist een goed, of een slecht teken is, kijkend en vooral ook luisterend naar mijn eigen gedrag en bijbehorende gevoelens. Ik tendeer de laatste tijd evenwel naar het eerste. Het is een goed signaal. Laat maar helemaal lopen. Dat betekent niet alleen dat de ergernis is verdwenen, maar inmiddels ook de verbazing. Dat kan dus toch, zo houd ik nu mezelf voor. Waar ik dat zo graag tegen Milia had willen zeggen. Want wat hadden wij graag deze levensfase samen willen beleven. Eindelijk rust. Een eigen leven, met elkaar en voor elkaar.
De onrust is weg, ik zie het wel. Kan er niets aan veranderen. Dat is kennelijk een wijsheid die je pas met de jaren bereikt, alhoewel het uiteraard allemaal heel persoonlijk is en voor iedereen dus verschillend zal zijn. Het wekelijkse NPO-programma “Buitenhof” heeft mij vandaag die filosofische spiegel voorgehouden. Vier gasten, die – en ik probeer iedere pretentie te vermijden – achtereenvolgens allemaal de inhoud en betekenis van mijn slecht gelezen boek “Menschen sind gesellige Tiere” hebben bevestigd. Die roman dateert nota bene van 2008. Dat was de tijd dat ik nog woedend kon worden over, zie hierboven, ‘politiek en maatschappij’. Tot groot verdriet en bepaaldelijk wanhoop van mijn naaste omgeving.
DICK SWAAB
Om met de laatste gast te beginnen, Dick Swaab. Eminent neurowetenschapper, die aanwezig was om uit te leggen wat oorlogsdreiging doet met de hersenen van een (ongeboren) kind. Maar het interview ontwikkelde zich in veel bredere zin, onder andere over de wetenschappelijke vrijheid die hij wél in China ervaart maar niet in Washington, om uiteindelijk te belanden bij het begin van het begin. We komen uit de savanne, zei Swaab. Zo’n 150 mensen die bij en met elkaar leven. Zij moeten zorgen voor eten en veiligheid. Als er dan een andere groep te dichtbij komt, dan ga je vechten. Het recht van de sterkste, de anderen moeten worden verdreven. Zij zijn vreemd en anders, we kennen ze niet en weten niets van hen. En ja, dat mechanisme zit er nog steeds in, aldus Swaab. Hij haalde het aan op de vraag van presentator Maaike Schoon (die vandaag in topvorm was), waarom de geschiedenis zich steeds maar weer herhaalt. Want wie wil er nou oorlog?
KOERT DEBEUF
Oorlog, oorlog, oorlog, oorlog. Vier keer bij vier gasten. Er lijkt ook hier in Europa niet meer aan te ontkomen. Alles wijst in die richting. Koert Debeuf was aanwezig als Midden-Oostenexpert, en pleitte voor een eigen gang als Europa, los van de NAVO en de Verenigde Staten. Wat heb je aan zo’n onbetrouwbare bondgenoot, die vandaag dit zegt en morgen dat doet? Als we niet oppassen laten we ons meeslepen in potentieel de Derde Wereldoorlog, die Amerika op uitnodiging van Israël is gestart. Maar waar is de visie van Europa om een eigen, sterk leger op te richten om ons – zie Swaab – te beschermen?
DIEDERIK SAMSOM
Diederik Samsom vond het desgevraagd onvoorstelbaar dat Mark Rutte vertelt dat Europa achter de oorlog tegen Iran staat. De NAVO is geen uitsluitend Amerikaans ding, maar ook Europees. Wij wisten er niets van dat dit zou gebeuren vanuit de VS, zo merkte ook Debeuf eerder al op. En dan moeten we nu steun gaan betuigen voor iets waarin we in het geheel niet zijn gekend en waar we ook niet achter staan? Maar Samsom was er vooral om over de energiecrisis te praten. Het kwam er op neer dat hij eigenlijk sprakeloos was, maar dat is niets voor Samsom, dat er geen plan is. Geen visie. Geen idee. De politiek die van niets weet en er zeer gemakshalve maar van uit gaat dat alles wel weer op z’n pootjes terecht komt. We zijn te laat. Het loopt fout.
Allemaal prettige constateringen, die evenwel voor sommigen echt niet uit de lucht zijn komen vallen. Je kon het uittekenen, opschrijven, schetsen of gewoon alleen maar denken dat het zou gebeuren. Ooit, want de vraag voor hen was slechts: wanneer?
CAROLA SCHOUTEN
En gelukkig liet ook Carola Schouten nu eens van zich horen. De onzichtbare burgemeester van Rotterdam. Ook zij pleitte voor een Europese aanpak, om ‘hun’ grootste haven gezond open te houden. Met alle industriële activiteit, die niet slechts Rotterdams of Nederlands is, maar natuurlijk Europees. Wáár is dat beleid? Wie gaat het doen?
Goede vragen, op deze zondag waarop de klok een uur naar voren is gesprongen. Nu de politici nog. Een uur? Pak eens 15 jaar (aldus Debeuf en Samsom). Maar Swaab is een wijs man: “De termijn waarin een politicus denkt is dit najaar, wanneer er nieuwe verkiezingen zijn”.
Het goede gevoel van de bevestiging. Da’s veel leuker dan ergernis en zelfs verbazing.
Ton Westphal + No Nonsense ++ 