Eigenlijk weet ik niet of ik dit wel zo moet opschrijven. Mijn liefde voor Japan en de Japanners. Op deze reis ben ik zoveel vriendelijkheid van opmerkelijk behulpzame mensen tegengekomen, die doorgaans ook ongekend veel tijd voor je over hebben, dat ik mij alweer afvraag waar het hier in de Europese samenleving nou zo ernstig is misgegaan. Ik heb wel zo mijn eigen ideeën, natuurlijk. Misschien vertelde de gids op mijn tour door het Zuid-Koreaanse Busan wel onbewust de kern van het probleem.
Busan, een havenstad die zoveel groter is dan velen hier beseffen. Ik wilde het niet geloven, en dus heb ik na terugkomst op mijn schip even zitten googelen. Maar waar Rotterdam op de elfde plaats staat qua containervervoer, neemt Busan wereldwijd na Shanghai de zevende positie in. Ik moet dus even dimmen, want begon een beetje plagerig te sputteren toen deze gids vol aan het opscheppen was over de economische groei en macht van zijn zo geliefde vaderland. Met een haven die zoveel groter is dan Antwerpen, of Hamburg. Hij hád het zelfs niet eens over Rotterdam.
Hij bedoelde het goed, met misschien wel grote gevolgen. De man begon al direct in de bus de verschillen tussen Japan en Zuid-Korea te benoemen. “Wij zijn heel anders, lijken in weinig op Japan waar jullie net vandaan komen en straks ook weer naartoe gaan.” De toon was gezet. Het kwam er op neer dat Japan al decennia niet meer groeit, terwijl ‘wij’ in Zuid-Korea ieder jaar economische records neerzetten. Nou, gefeliciteerd dan maar.
In Busan ontmoette ik een chaotische stad, met chaotische inwoners. Drukte, viezigheid, toeterende auto’s die, met hun dubbele uitlaten en geblindeerde ramen, als eerste proberen weg te scheuren bij de stoplichten. Probeer niet even tussendoor over te steken, want je bent je leven niet zeker. Ik trachtte hier en daar nog een paar foto’s te maken, maar dat werd me soms met een boos gezicht verboden. Buiten blijven! Westerling als ik ben, ik geef het schoorvoetend toe (of is het mijn ontstellende afkeer van gezag en overheersing?), ben ik er toch in geslaagd om een paar plaatjes te maken, die je op Flickr kunt bekijken. Omdat de beelden me raakten.
De man had gelijk, dit was allemaal anders dan Japan. Ik ga er weer snel naar terug, ook hier en nu. Japan.
De meest typerende ervaring die ik had tijdens mijn ontmoetingen met de mensen daar, was met een jonge vrouw in Hakodate, aan wie ik de weg naar een museum vroeg. Mijn eigen Lonely Planet gaf me geen duidelijkheid. Dat museum leek wel letterlijk van de kaart verdwenen. Hoe zit dat? Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want ze spreken daar geen of amper Engels. Maar vlug pakte ze haar mobiel erbij om niet alleen te begrijpen wat ik nou precies bedoelde, maar ook om mij daarmee te kunnen helpen. Ze deed haar best, zelfs in die mate dat ik zei dat het nu wel OK was, ze had genoeg geprobeerd, ik ga wel verder, zoek in die richting en kom er dan wel uit… We gingen ieder ons weegs, na het uitwisselen van de nodige buigingen. Maar, zo’n zes, zeven minuten later stond ze toch weer ineens achter me. Ze had me zien staan op een kruispunt, bij een plattegrond van de wijk. Of ze kon helpen, want kennelijk wist ik nog steeds de juiste richting niet. Dat ze verder op haar weg was gegaan op die boulevard, hoog in de stad waar ook de oude tram overheen dendert, nog even benieuwd en zorgzaam had omgekeken en was teruggekomen, vond ik buitengewoon. Maar dat is het niet, daar. Trouwens, dat museum is al langere tijd gesloten, en stond zelfs niet meer op die – actuele, heel Japans – plattegrond. Puntje voor LP 😊.
Tot besluit, mijn twijfel in de eerste zin komt voort uit de ijdele wens dat Japan wat mij betreft (on)gewoon Japan moet blijven. Maar het wordt langzamerhand, en steeds meer overstroomd door westerse toeristen. Dat zijn die mensen die – met hun onaangepaste gedrag, kleding, petjes en tattoos – letterlijk en figuurlijk zoveel ruimte innemen dat Japan straks Japan niet meer kan zijn. Het land is ‘hot’, dat heb ik wel aan den lijve ondervonden. Want waar Japanners er ondanks alle drukte in een stad/metro als Tokio zorgvuldig voor zorgen niet tegen je aan te stoten, laat staan je anderszins lastig te vallen, zorgen ‘die westerlingen’ bijna voortdurend en met groter of kleiner geweld voor ellende, misverstanden en kabaal. Omdat alles van waarde weerloos is, zoals zeven blogs geleden al aangehaald, zou ik willen zeggen: ga maar niet.
Stevie Wonder is mijn ‘artist in residence’ bij deze stukjes, ha ha…
Ton Westphal + No Nonsense ++ 