KUIFJE IN INDIA II

Over arm en rijk.

Een miraculeuze reis. Praten met, en vooral goed kijken en luisteren naar mensen. Moet je doen, en niet slechts over het weer, of hun werk en familie. Ik ben er dus vier weken geweest, op mijzelf. Maar wel met lokale gidsen en chauffeurs. Het zullen er zo’n 20 zijn geweest. Vaak goed opgeleide Indiërs, die evenwel (nog) geen passende baan hadden kunnen vinden. Of zij die de omgang met internationale reizigers van over de hele wereld al genoeg interessant vinden. Bovendien, het betaalt prima. Dankzij de riante tips als je het goed doet. Iets extra’s weet te leveren, zoals mijn gids in Mumbai.

Hij had zelf ook goed geluisterd, en mijn fascinatie voor de manier van reizen per trein in India opgemerkt. Die open deuren vanwege de hitte, de passagiers die daar hangen en staan. Tot mijn grote verrassing had hij na mijn ontdekkingstocht door Dharavi – de slums van Mumbai (‘Slumdog Millionaire’) – twee treinkaartjes gekocht om mij die ervaring te gunnen. De lokale trein, slechts een paar stations binnen de stad. Maar ja, nu heb ik zelf ook aan zo’n deur ‘gehangen’. Met als opstapplaats diezelfde slum. Nee, dat vergeet je natuurlijk nooit meer.

Hij kon dus goed luisteren, maar ook veel vertellen. Bijvoorbeeld over premier Narendra Modi. De enorme corruptie, en het bijbehorende nepotisme dat India al vele decennia teistert. Hij liet de chauffeur even langs een appartementengebouw rijden, de kostbaarste ‘gezinswoning’ van de hele wereld, en dat tegen de slums van Mumbai aan. Daar woont Mukesh Ambani, met alleen zijn dochter. De rest van de torenflat is voor hun gasten, het bedienend personeel, de schoonmaak en natuurlijk vooral ook de beveiliging. Op de begane grond durft de man niet naar buiten te gaan, ondanks het feit dat er 24/7 van regeringswege militairen staan opgesteld, met zelfs een gevechtstank voor de deur. Als hij, of zijn dochter, het 27 verdiepingen tellende gebouw willen verlaten, nemen ze wel één van de helikopters die op het dak staan.

Ik wilde ter plekke een paar foto’s maken, maar we moesten daarvoor een veilige plaats opzoeken. Want je kunt natuurlijk niet zomaar even stoppen in die drukke straat, vol met militairen en andere agenten die werkelijk iedere passant ernstig wantrouwen.

Mijn gids hield het simpel. Dat kan allemaal, omdat hij alle relevante rijksopdrachten krijgt van Modi, die daarvoor met de vele miljoenen overwinst ruim gesteund wordt om de verkiezingen te winnen of anderszins wel aan de macht te blijven. India, dat ook wel de grootste democratie ter wereld wordt genoemd. Maar hij verlangde werkelijk waar terug naar ‘British Rule’. Orde, en tenminste de schijn van gerechtigheid.

Dat verhaal bleek gaandeweg de reis keer op keer, ook ongevraagd, te worden bevestigd. Niet alleen door gidsen en chauffeurs, ook door bijvoorbeeld een eigenaar van één van de accommodaties waar ik verbleef. Zijn flamboyante persoonlijkheid was ‘larger than life’, en na een korte, eerste kennismaking en het zien van mijn naam, nodigde hij mij uit in zijn privévertrekken.

Ik kreeg een persoonlijke tour langs alle bijzondere meubels, vazen, beelden en beeldjes, serviezen en schilderijen die hij in de loop van jaren had verzameld. Dat allemaal mede dankzij zijn bijzondere positie, waarbij hij kan rekenen op mijn discretie. Want hij vertelde nogal wat. Terwijl we samen aan zijn volledig uitgeruste privébar zaten (met koffie), kwam zijn neef ook even binnenwaaien. We werden vriendschappelijk en tamelijk uitgebreid aan elkaar voorgesteld. Die zocht, kennelijk kind aan huis, de beste Schotse malt op, om tot de ontdekking te komen dat de fles zo goed als leeg was. Dus nam hij genoegen met een Bowmore van 30 jaar oud. Dubbel paspoort, ook Amerikaans, en werkzaam in ‘The Valley’. Ze moesten allemaal dood, zo gooide hij nog wat olie op het vuurtje. Aanpakken die corruptie, zoals in China. De doodstraf en anders wel jarenlang achter de tralies. “Want op deze manier verandert er niets.”

Mijn gastheer toverde ondertussen een objectief onderzoeksrapport op zijn mobieltje tevoorschijn. Daaruit bleek dat van de bijna 1.500.000.000 inwoners van het subcontinent, niet meer dan zo’n 2% inkomstenbelasting betaalt. Hij en zijn neef schenen er niet onder te lijden, maar qua moraliteit en toekomst voor het land en de medeburgers namen ze scherp stelling.

“Iedereen weet dat dit niet kan, maar het gebeurt. Wie doet er wat aan, op wie kunnen we stemmen?”

Ik zou kunnen afsluiten met het cliché ‘het werd nog laat’. Maar dat viel wel mee. Dát wel. Pas later, terug in Nederland en bij het schrijven van dit stukje, kwam opnieuw de vraag bovendrijven wat nou eigenlijk het verschil is tussen rijk en arm.