COGNITIEVE DISSONANTIE

Het zal zo’n dertig jaar geleden zijn. Nog in loondienst. Met een grote groep collega’s die, zoals altijd, deels vervelend en soms zelfs naar, maar ook deels heel leuk was. Zoals deze. Hij was bezig met een avondopleiding Heao, waarvan ik dacht dat hij die toch nooit zou afmaken. Een lolbroek, altijd met een lach op z’n gezicht. Letterlijk en figuurlijk de junior verkoper. Dan stak hij zijn hoofd om de hoek van het kantoor, en riep uit dat dit nu typisch ‘een gevalletje van cognitieve dissonantie’ was. Waarmee hij de hele afdeling in een stuip van het lachen achterliet. Cognitieve dissonantie? Het zal wel, maar het klonk meer dan charmant en heel erg grappig uit zijn mond.

Het lachebekje van weleer heeft overigens keurig zijn diploma gehaald, maar bleek op latere leeftijd, zowel zakelijk als privé helemaal niet meer zo gelukkig, dan wel grappig te zijn. Sadder but wiser, zullen we maar zeggen. Cynisme, frustratie en dus verzuring hebben de overhand gekregen. Maar dat terzijde.

Inmiddels begrijp ik het allemaal wat beter. Dat geldt voor hem en voor dat psychologische begrip. Dus het verloop van bepaalde carrières en alles wat daarmee samenkomt, samenvalt en samengaat. En wat je moet doen om die vreselijke verzuring, met alle gevolgen van dien, te lijf te gaan. Maar ook dat begrip cognitieve dissonantie heb ik geleerd te interpreteren. Het is iets wat je vanuit je eigen verstand, dan wel overtuiging niet kunt beredeneren, maar dat toch gebeurt. Vaak gewoon, alledaags. Maar je kunt er met je pet niet bij.

Als ik niet oppas, dan verpest die cognitieve dissonantie tegenwoordig mijn humeur. Dat schijnt trouwens kenmerkend te zijn. Waar ook ik er dus voorheen heel hard om kon lachen, steken ze nu vaak als een graat in mijn keel. Al die gevallen en gevalletjes van cognitieve dissonantie.

ZOMAAR EEN PAAR VOORBEELDEN

  • Zoveel goede mensen op de arbeidsmarkt, aan de andere kant vacatures die standaard niet zijn in te vullen.
  • Iedereen weet dat “oudere mensen” anno 2012 helemaal niet meer “oud” zijn, maar toch behandelt de maatschappij, en vooral de arbeidsmarkt, hen als achterlijk. Die zogenaamde senioren (45+) zijn, vindt “men”, zowel uitgewerkt als uitgeleerd. (Zie in dit verband ook het vorige punt.)
  • Europa is op bijna alle terreinen failliet, maar toch storten de beurzen niet in elkaar.
  • Steeds weer blijkt dat zoiets als “ontwikkelingshulp” niet werkt en dat al die fondsen bijna standaard verkeerd terecht komen. Jaar na jaar na jaar. Toch blijven we ook terwijl we praktisch failliet zijn – zie het vorige punt – pleiten voor het in stand houden van diezelfde fondsen. Sommige geitewollensokkentypes – ja, ze bestaan echt nog, ook al hebben ze sport- of soms helemaal geen sokken meer aan – vinden zelfs dat Nederland en Europa die hulp moet vergroten. Leer de mensen vissen, in plaats van ze vis te geven. Dat weet toch iedereen?
  • De zoveelste Eurotop is alweer gepland, en nu wordt het weer de top der toppen, zo hoor ik links en rechts. En weer zal er (bijna) niets wezenlijks gebeuren, dan wel veranderen. Ondertussen heeft de hele wereld weer hoop en denken we dat het toch volgende week allemaal nog goed gaat komen met Griekenland en zo… Dat zeggen dan serieuze mensen in serieuze posities. (Zie ook puntje 3 hierboven.)
  • De jeugd heeft de toekomst. Maar als je ziet hoe enerzijds de ouders en anderzijds het onderwijs daarmee omgaan, dan kun je alle hoop op verbetering wel laten varen.
  • Bij de PVV ontploft de ene stinkbom na de andere, en ondertussen blijft die partij in de polls nog redelijk overeind. De armoe regeert.
  • En, en, en…

Ach, hou ook maar op. Zo zijn er zoveel zaken te benoemen, die veelal allemaal met elkaar te maken hebben. Ze beïnvloeden elkaar, grijpen in elkaar, zijn elkaars gevolg en ook elkaars vervolg en houden daardoor die zo ernstig noodzakelijke vernieuwing tegen. Vernieuwing? Zullen we niet liever zeggen: een noodzakelijke revolutie? Desondanks gebeurt er gewoon niets structureels; er wordt alleen een beetje aangepast. De firma Pappen & Nathouden. Want we zijn als maatschappij consequent met de verkeerde zaken bezig. We verspillen onze energie en andere bronnen aan belachelijke onderwerpen.

Waarom doen we niet gewoon wat we moeten doen? Waarom steeds maar weer en overal dat lemmingengedrag?

Gewoon een gevalletje van cognitieve dissonantie.

Tot besluit: de algemene therapie voor die irriterende graten in je keel is “meeveren”, doorrollen. Go with the flow. Rationaliseren, ook al zo’n mooie psychologische term. Maar ik ben zo eigenwijs om te denken dat er ook andere wegen zijn. Al zo’n dertig jaar. 😉

Moet hier nog een onderschriftje bij?

Wat vind je eigenlijk zelf?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.