JAN SIX XI EN ISCHA MEIJER

Veel mooie televisie in deze laatste weken van het jaar. Daarbij houden twee personen mij meer dan zomaar bezig. Omdat ze ergens voor staan en stonden. Hun beider gedrag zegt veel, zo niet alles, over afkomst, opvoeding en waar ‘het nest’ allemaal wel, of niet toe kan leiden. Was het al niet de Ierse schrijver William Butler Yeats, die in 1899 als volgt zijn kwetsbaarheid onder woorden bracht: “I would spread the cloths under your feet: But I, being poor, have only my dreams; I have spread my dreams under your feet; Tread softly because you tread on my dreams.”

Wees voorzichtig met de gevoelens van anderen. Is dat niet een prachtige opdracht voor 2021?

Afgelopen zondag heb ik met buitengewone belangstelling naar de documentaire van Oeke Hoogendijk gekeken op NPO 2: Mijn Rembrandt. Een hoofdrol is daarin weggelegd voor de voorlaatste Jan Six. Handelaar in kunst. Hoe kan het ook anders, in zo’n familie en met zo’n naam? Maar en passant kwam ook zijn collega Sander Bijl voorbij. Om een heel lang verhaal kort te houden: beiden zouden vier jaar geleden ‘een echte Rembrandt’ hebben ontdekt in de catalogus van zomaar een veiling van Christie’s in Londen. Enig eigen onderzoek wijst uit dat Bijl hier als eerste bij was, maar die heeft onder omstandigheden toch een heel anders klinkende naam (met bijbehorende verwachtingen) dan Six. De laatste is er in tegenstelling tot het herenakkoord met Bijl, in zijn eentje met de buit vandoor gegaan.

Dankzij Six’ nieuwe vriendin, heeft hij ook nog een met veel bombarie gepresenteerd boek over “zijn” ontdekking geschreven. En ja hoor, eindelijk kon deze “regerende” Jan Six, publieke telg uit een voorname, Amsterdamse patriciërsfamilie de wereld laten zien dat hij ook zélf iets kon. Hij had een echte Rembrandt ontdekt! Hij, Jan Six, een naam die zo is verbonden met die van de schilder zelve.

Zijn vader, Jan Six X kwam ook een paar keer in beeld. Don’t say more. Ik begrijp XI, die ook nog eens net een scheiding achter de rug had. Achter de rug?

OP EXCURSIE

Nu ben ik geen kunstkenner, maar ik herinner me wel een excursie naar Boijmans van Beuningen tijdens mijn Rotterdamse schooljaren. De gids, ik heb er denk ik eerder over geschreven, vertelde honderduit. Het beste bewijs dat ze dat erg goed deed, is dat haar verhaal mij voor een belangrijk deel een halve eeuw later nog steeds helder voor de geest staat. Inspiratie. Zo gaat dat. En wat ik me met name daarvan herinner is, dat ze met voorbeelden omkleed vertelde dat de menselijke hand misschien wel de moeilijkste opdracht is voor een portretschilder. Kijkend naar de hand van “Portret van een jongeman”, de om psychologische redenen zelf geclaimde en zelfverklaarde ontdekking van Jan Six XI, kan dat nooit een (volledige) Rembrandt zijn. Het spijt mij, zeker voor deze Six. Het zogenaamde meesterwerk zou dan ook nog steeds te koop staan. Om meerdere redenen beschouw ik dat als terecht. Maar wel zielig voor Jan Six XI. Ik schrijf dat met compassie op.

Alles van waarde is weerloos. (Photo by Jessica Delp on Unsplash)
Een dag later begon de vierdelige serie ‘I.M.’ op NPO 1, naar het boek van Connie Palmen. Met een briljante Ramsey Nasr in de rol van Ischa Meijer. Meijer, van huis uit mishandeld, geen liefde ontvangen. Hoe kun je het later dan zelf geven? Als je niet weet hoe het werkt? Met eigen kinderen, want je geeft liefde en emotie door aan latere generaties. Dus ook haat, afkeer en verdriet. Of al die al dan niet uitgesproken verwachtingen van de ouder(s) voor hun kind(eren), die ook minimaal of soms zelfs helemaal “niets” kunnen zijn. Ook hier is het de geschiedenis die zich altijd herhaalt. Of je nou Six of Meijer als familienaam hebt, beiden aan tegenovergestelde uitersten van dit spectrum.

Ischa Meijer had een dochter. Jessica Meijer, midden dertiger, is gevestigd als zelfstandig psycholoog. Heeft geworsteld met boulimia en ook al een scheiding achter de rug. Achter de rug? Gevraagd naar wat zij vindt van de tv-serie waarin haar vader de hoofdrol opeist, blijkt dat zij zichzelf mist bij diens begrafenis. Ze was er wel, in het echt, maar niemand speelt háár in die serie. Als kind niet-gezien, en nu nog altijd helemaal vergeten.

Ter afsluiting. Mensen zijn mensen, maar natuurlijk is iedereen uniek. Zoek de verschillen. Het leven bestaat uit verhalen. Als je die zelf nooit hebt gehoord, gelezen of hebt meegemaakt, mis je al snel kleur, persoonlijkheid en karakter. Jan, Ischa en ook Jessica hebben heel veel kleur, hoe gemankeerd ze ook zijn. Daar tegenover staat het grauwe grijs. De spreekwoordelijke grijze muis, wie heeft hem of haar nooit voorbij zien komen, of horen praten? Niet interessant en niks aan.

Ik wens iedereen een kleurrijk 2021. Leer van, en luister en kijk naar de verhalen en menselijke voorbeelden die ook in het nieuwe jaar weer talrijk zullen zijn. Ga voorbij aan dat massale grijs.

Wat vind je eigenlijk zelf?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.